TÜRK İNŞAAT SEKTÖRÜNDE HUKUKSAL ANLAŞMAZLIKLARIN OLUŞUMU VE ÇÖZÜM YOLLARI
Birçok diğer ülkede olduğu gibi, Türkiye’de
de inşaat sektörü önemli bir ekonomik etkinliktir, çünkü yüksek işgücü potansiyeliyle katma değere katkıda bulunur, diğer sektörlerle yakın ilişki içindedir ve yurtdışı işleri Türkiye için döviz kaynağıdır.
Kamu projeleri söz konusu olduğunda, Türkiye’deki bürokratik süreçlerin yavaşlığı, yasal mevzuatın yetersizliği, ihale kanununun günümüz koşullarına ve Avrupa Birliği standartlarına uygun olmaması en önemli sorunlardır. Denetimin işveren tarafından sağlanması da tarafsızlık ilkesine ters düşmektedir.
Kamu projelerinde, işveren ve yüklenici arasında ne tür anlaşmazlıklar yaşandığını, bunların inşaatın hangi aşamalarında yoğunlaştığını, ne sıklıkla görüldüğünü, hangi sözleşme tiplerinin daha problematik olduğunu bulmak amacıyla bir çalışma yapılmıştır. Türkiye Müteahhitler Birliği üyelerine uygulanan bir anket ile, mevzuat yetersizliği ve yanlış uygulamalara referansla, Türk İnşaat Sanayii’ndeki hukuksal anlaşmazlıkların bir profilinin çıkarılması amaçlanmıştır. Bu çalışmanın, yasa koyuculara mevzuatı değerlendirme ve kritik noktaları saptama açısından; inşaat sözleşmelerine taraf kişilere de, yaşanmış deneyimleri ve genel görüşleri aktarıp uyarıcı olma bakımından yararlı olması hedeflenmiştir.
Çalışmanın genel sonuçları, konu bazında en sorunlu noktaların sözleşmenin açıklığı ve ödemeler olduğunu göstermektedir. Kamu ihalelerinde tip proje kullanılması ve sözleşme maddelerinin tartışılamaması, konulara inşaatçı gözüyle bakabilecek uzman hukukçu eksikliği, kullanılan şartnamelerin işvereni kayırıcı niteliği ve idareler üzerine getirilmiş yaptırımların olmayışı, yüklenicilerin sıkıntı çektiği diğer konulardır. Uygulama sürecinde yüklenicilerin en çok yakındığı konu da, projelerin tamamlanmadan ihaleye çıkarılması olmuştur.
Yüklenicilerin çok şikayetçi olduğu bir başka konu, müteahhitlik hizmetlerinin tanımıdır. Taahhüt kavramı ve müteahhit olmak için gerekli ölçütler yeniden tanımlanmalı, müteahhitlik ile malzeme ya da hizmet üreticiliğinin farklı alanlar olduğu açıklanmalıdır. Ayrıca, bir müteahhitlik firmasının görevinin finans sağlamak değil, işleri organize etmek olduğu iyice anlaşılmalıdır.